Τρίτη, 27 Οκτωβρίου 2015

Yoleni's. Ενα πρωτοποριακό διαδικτυακό κατάστημα με ελληνικά παραδοσιακά προϊόντα

Ο σύγχρονος, παγκόσμιος καταναλωτής αναζητά το καινούριο, το αληθινό, το διαφορετικό, το ποιοτικό, το εξεζητημένο. Μητέρες επιλέγουν αγνά παιδικά ζυμαρικά με βουβαλίσιο γάλα και θρεπτικά σνακ για το σχολείο τους, εργένηδες αναζητούν λύσεις για εύκολα και γρήγορα γεύματα με ποιοτικά προϊόντα, σεφ ενημερώνονται για νέα προϊόντα και νέους παραγωγούς, άτομα μεγαλύτερης ηλικίας βρίσκουν όσπρια, τραχανάδες και ελαιόλαδα που τους θυμίζουν τις γεύσεις από τον τόπο καταγωγής τους. Τι κοινό έχουν όλες αυτές οι ετερόκλητες ομάδες; Αμφότερες περιηγούνται στο Yoleni’s, ένα ηλεκτρονικό κατάστημα που δίνει την ευκαιρία στον Ευρωπαίο και σύντομα παγκόσμιο καταναλωτή να προμηθευτεί μια μεγάλη γκάμα ελληνικών ιδιαίτερων, αυθεντικών παραδοσιακών προϊόντων γρήγορα, εύκολα και με ασφάλεια.

   Το Yoleni’s είναι προϊόν του Δωροθέου Χατζηιωάννου, με σπουδές στο μάρκετινγκ, και του Νικόλαου Πίπα, ηλεκτρολόγου-μηχανολόγου με μεταπτυχιακές σπουδές στο management. Η αρχική σκέψη περιελάμβανε τη δημιουργία ενός «ψηφιακού καλαθιού» που θα είχε αγνά και ιδιαίτερα παραδοσιακά προϊόντα. Η ιδέα μετεξελίχθηκε με το πέρασμα του χρόνου, φτάνοντας στις ανάγκες της σύγχρονης εποχής, για να καταλήξει σήμερα σε ένα σύγχρονο delicatessen. Στη φάση της υλοποίησης μπήκε το 2011 από μια ομάδα νέων ανθρώπων, η οποία θέλησε να αναδείξει τη μοναδικότητα και ιδιαιτερότητα των τοπικών αγροτικών προϊόντων και τον γαστρονομικό πλούτο της κάθε περιοχής, για να βγει on-line, μετά από πολύ επίμονη δουλειά και έρευνα, τον Δεκέμβριο του 2013.

    Το όνομα Yoleni’s είναι ένας συνδυασμός δύο ελληνικών, γνωστών ονομάτων, Παναγιώτα και Ελένη, τα οποία ταίριαζαν απόλυτα -σύμφωνα με τους δημιουργούς της εταιρείας- στο τελικό brand, θυμίζοντας την Ελληνική-Μεσογειακή προέλευση και ηχώντας ως όνομα το ίδιο στις περισσότερες γνωστές γλώσσες του κόσμου, ενώ ως λογότυπο χρησιμοποιήθηκαν παγκόσμια σύμβολα: το ελαιόδεντρο που αντιπροσωπεύει τη μακροζωία και τη γονιμότητα, και τον κύκλο που συμβολίζει τον κόσμο, την πληρότητα και την τελειότητα.
   Ενδεικτική της αποδοχής του εγχειρήματος και παρά την αρχική δυσπιστία των παραγωγών, ιδιαίτερα αυτών που δεν είχαν σε υψηλή εκτίμηση το ηλεκτρονικό εμπόριο και εν γένει των Ελλήνων καταναλωτών, ήταν η μία παραγγελία, που δόθηκε στο ηλεκτρονικό κατάστημα Yolenis.com από μία κυρία ελληνικής καταγωγής, μόνιμο κάτοικο Βρυξελλών, και αφορούσε προϊόντα που ζύγιζαν 92 κιλά –χρειάστηκαν αρκετά κουτιά για την αποστολή της παραγγελίας- και κόστιζαν άνω των 600 ευρώ.

   Ωστόσο, η ιστοσελίδα Yoleni’s -που είναι διαθέσιμη στα ελληνικά, τα αγγλικά και τα γερμανικά- δεν είναι ένα ακόμη συνηθισμένο ηλεκτρονικό κατάστημα. Διαθέτει 1.500 προϊόντα, από 75 και πλέον περιοχές της Ελλάδας, προερχόμενα από 110 καταξιωμένους παραγωγούς της ελληνικής υπαίθρου, δίνοντας έμφαση στην παράδοση καθώς είναι γεμάτη με πλούσιες αναφορές για την ιστορία, την γαστρονομία και το οικοσύστημα του κάθε τόπου, παρέχοντας πλήθος βιντεοσκοπημένων παραδοσιακών συνταγών ταξινομημένων σε 10 τοπικές κουζίνες, καλύπτοντας όλα τα γεωγραφικά τμήματα της χώρας- και ποικίλους συνδυασμούς φαγητού και ποτού, αλλά και με το «Τραπέζι του Μήνα» να κυριαρχεί στην αρχική σελίδα «στρωμένο» με τα προϊόντα και τις συνταγές της κάθε εποχής. Επίσης στον ένα χρόνο λειτουργίας της, εξυπηρετεί ήδη περισσότερους από 4.000 πελάτες σε 11 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην Ελλάδα.

   Εν ολίγοις, επενδύοντας στο «περιεχόμενο» (ήδη 310.000 λέξεις ανά γλώσσα), content marketing στη γλώσσα του μάρκετινγκ, η Yoleni's δεν προσφέρει απλά και μόνο ελληνικά προϊόντα, αλλά μία ξεχωριστή εμπειρία σε κάθε επίσκεψη, μέσα από την ιστορία των ελληνικών τόπων παραγωγής των προϊόντων, των Ελλήνων παραγωγών και των ελληνικών προϊόντων.  Επιχειρεί να αναδείξει τη μεσογειακή διατροφή, τα ελληνικά προϊόντα και τους Έλληνες παραγωγούς στις αγορές του εξωτερικού, το φυσικό πλούτο της χώρας μας, το διαφορετικό μικροκλίμα ανά περιοχή και την τεράστια βιοποικιλότητα.


   Εξ αρχής η ιδρυτική ομάδα της Yoleni’s προσανατολίζεται στις αγορές του εξωτερικού. Σε λίγους μόλις μήνες από την έναρξη της λειτουργίας του θα φθάσει να διαθέτει τα προϊόντα της, μέσα σε 16 με 36 ώρες από τη στιγμή της παραγγελίας, στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες αλλά και πολύ σύντομα στην αγορά της Αμερικής. Πιο δημοφιλή προϊόντα αποδεικνύονται το μέλι, τα ιδιαίτερα τυριά, το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, τα παραδοσιακά ζυμαρικά και τα αλλαντικά, που διακινούνται σε πρωτοποριακές 100% ανακυκλώσιμες συσκευασίες χάρη στις οποίες διατηρούνται φρέσκα καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού-διανομής.

   Στα άμεσα σχέδια περιλαμβάνονται η περαιτέρω διείσδυση σε Ευρώπη αλλά και Αμερική, όπου θα ανοίξουν παραδοσιακά ελληνικά μπακάλικα, η ανάπτυξη υπηρεσιών που σχετίζονται με τον αγροτουρισμό, η συμμετοχή σε τηλεοπτικές εκπομπές μαγειρικού ενδιαφέροντος, η δημιουργία σημείων λιανικής πώλησης που θα προσφέρουν γευστικές εμπειρίες, η διάθεση μεγάλης ποικιλίας πρωτότυπων εταιρικών δώρων, καθώς και η συνέργεια με σημαντικές εταιρείες τουρισμού.


Τρίτη, 20 Οκτωβρίου 2015

Τι έκανε ένα εστιατόριο σε μια οικογένεια που έφυγε χωρίς να πληρώσει...

Μία οικογένεια ξέχασε να πληρώσει τον λογαριασμό σε εστιατόριο και οι υπεύθυνοι ανάρτησαν τη φωτογραφία τους, συνοδευομένη από ένα μάλλον ειρωνικό σχόλιο, στο Facebook.

Το υποκατάστημα της Burger & Lobster στο Κάρντιφ, ανέβασε τη φωτογραφία της τετραμελούς οικογένειας στο Facebook, καθώς αποχωρεί από το εστιατόριο, καλώντας την να πληρώσει.
«Θέλουμε να πούμε σε αυτή την οικογένεια που έφυγε χωρίς να πληρώσει τον λογαριασμό πως είμαστε σίγουροι ότι πρόκειται απλώς για λάθος και ότι απλώς το ξέχασαν. Σας παρακαλούμε λοιπόν να καλέσετε αύριο στο εστιατόριο για να διευθετήσετε τον λογαριασμό σας. Σας ευχαριστούμε», ήταν το μήνυμα που συνόδευε τη φωτογραφία.

Η επίμαχη ανάρτηση προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων με πολλούς να αναφέρουν ότι έχει συμβεί να φύγουν και να μην πληρώσουν από λάθος και να χαρακτηρίζουν τη διαχείριση του περιστατικού εντελώς αντιεπαγγελματική. Αντιθέτως, υπήρχαν αρκετοί που συμφώνησαν με την πρακτική διαπόμπευσης που ακολούθησε το εστιατόριο.

Εν τέλει η οικογένεια διευθέτησε την οφειλή της, πληρώνοντας 80 λίρες. 

Σάββατο, 17 Οκτωβρίου 2015

Hello Barbie. Η ομιλούσα κούκλα της Mattel

Αμερική 1890
Ο διάσημος εφευρέτης Τόμας Εντισον παρουσιάζει την πρώτη ομιλούσα κούκλα, που διέθετε ένα φωνόγραφο ενσωματωμένο στο στήθος της, χάρη στον οποίο η κούκλα –κάθε φορά που το κοριτσάκι θα γύριζε το στρόφαλο- θα έπαιζε ένα γνωστό τραγούδι της εποχής.
Σε αντίθεση με άλλες εφευρέσεις που έκανε ο Εντισον, η συγκεκριμένη δεν «περπάτησε» εμπορικά όχι μόνο λόγω της τσουχτερής τιμής της, αλλά και εξαιτίας των παραμορφωμένων ήχων που συχνά έβγαζε ελέω της εύθραυστης φύσης του φωνογράφου.

Αμερική, Νοέμβριος 2015
Η παιχνιδοβιομηχανία Mattel αναζητά αντίδοτο στις χαμηλές πωλήσεις που καταγράφει τα τελευταία χρόνια η «ναυαρχίδα» της, η θρυλική Barbie. Προσπαθώντας να προσαρμοστεί στο πνεύμα της εποχής, ύστερα από ενδελεχή έρευνα καταλήγει στη δημιουργία μιας «έξυπνης», διαδραστικής κούκλας, της «Hello Barbie», που δεν θα προφέρει απλώς προηχογραφημένες φράσεις, αλλά θα πραγματοποιεί μια κανονική συζήτηση με τον κάτοχό της.
Εφοδιασμένη με ένα μικρόφωνο, κρυμμένο μέσα στο κολιέ της, που θα ενεργοποιείται όταν ο χρήστης πιέσει την αγκράφα της ζώνης της, η εν λόγω κούκλα θα καταγράφει τις απαντήσεις των παιδιών και θα στέλνει τις πληροφορίες σε μια βάση δεδομένων μέσω Wi-Fi και Bluetooth, όπου θα υποβάλλονται σε επεξεργασία από έναν ισχυρό αλγόριθμο.
Οι πληροφορίες αυτές θα χρησιμοποιούνται για να βοηθήσουν στο σχηματισμό προσωποποιημένων μελλοντικών συζητήσεων, ανάλογα πάντα με τα ενδιαφέροντα του κάθε παιδιού.
Η επαναστατική κούκλα, που εύλογα εγείρει και θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, αναμένεται στην αγορά τον Νοέμβριο με την τιμή πώλησης να πλησιάζει τα 70 ευρώ.

Μένει μόνο να δούμε αν η Hello Barbie θα έχει την ίδια τύχη με την ομιλούσα κούκλα του Εντισον ή θα δώσει το φιλί της ζωής στην ασθμαίνουσα Mattel.

Τετάρτη, 14 Οκτωβρίου 2015

Ανδρέας Καμπάς. Ο άνθρωπος που έβαλε τις βάσεις της σύγχρονης οινοποιίας στην Ελλάδα

   Στην Κάντζα, κοντά στην ομώνυμη στάση του μετρό, υπάρχει ένας απέραντος αμπελώνας που κρύβει τη δική του ιστορία. Μια ιστορία που ξεκίνησε πριν περίπου ενάμιση αιώνα, όταν δύο αδέρφια, οι Ανδρέας και Αλέξανδρος Καμπάς, ενήμεροι για την ύπαρξη ενός αρχαίου υδραγωγείου το οποίο οδηγούσε το νερό στον κάμπο των Μεσογείων, αγοράζουν μια αχανή έκταση και, έχοντας σε μεγάλο βαθμό λύσει το πρόβλημα της άρδευσης, φυτεύουν αμπέλια. Μόλις είχαν μπει τα θεμέλια για μία από τις πιο ιστορικές εμπορικές επωνυμίες, η οποία δυστυχώς, μετά το θάνατο των ιδρυτών, θα έχανε τη δυναμική της και θα οδηγούνταν σε μαρασμό.
   Γυρίζουμε λοιπόν το χρόνο πίσω, στα μέσα του 19ου αιώνα, όταν τα δύο αδέρφια Ανδρέας και Αλέξανδρος Καμπάς είναι ιδιοκτήτες στάβλων στην οδό Ξενοφώντος, στο κέντρο της Αθήνας. Παράλληλα με αυτή την επαγγελματική ενασχόληση, νοικιάζουν δημόσιες εκτάσεις, στα Μεσόγεια και τη Λαυρεωτική, για να τις καλλιεργήσουν. Μολονότι τα περισσότερα από αυτά τα κτήματα δεν ευνοούσαν -λόγω πετρώδους εδάφους- την καλλιέργεια σιτηρών, ήταν χρήσιμα μόνο ως βοσκοτόπια. Παρόλα αυτά, σε ένα από αυτά, αυτό της Παλαιοπαναγιάς, υπήρχαν αμπέλια που ήταν ιδιαίτερα παραγωγικά, αφού έβγαζαν περίπου 12.000 οκάδες κρασί ετησίως.
   Το 1875, τα δύο αδέρφια, διαβλέποντας μια άνευ προηγουμένου επιχειρηματική ευκαιρία, παίρνουν τη μεγάλη απόφαση και αγοράζουν από τον Εμμανουήλ Αργυρόπουλο μια τεράστια έκταση που, εικάζεται ότι, ξεκινούσε από τον Αη Γιάννη τον Κυνηγό στον Υμηττό και έφθανε μέχρι το Αστεροσκοπείο της Πεντέλης. Όντας διορατικοί, στο κτήμα της Κάντζας φυτεύουν αμπέλια, με αποτέλεσμα να αυξηθεί κατακόρυφα η παραγωγή μούστου - μια κίνηση, ωστόσο, που σύντομα θα βρει μιμητές, αφού οι χωρικοί της γύρω περιοχής προσανατολίζονται και αυτοί στην παραγωγή μούστου.
   Η συνεχώς διευρυνόμενη παραγωγή μούστου όμως ωθεί την τιμή του σε ιστορικά χαμηλά, παρακινώντας έτσι τον Ανδρέα Καμπά – ο αδερφός του είχε διαφορετικές βλέψεις και προτίμησε να παραμείνει κτηματίας και ασφαλιστής συνάμα- να αποθηκεύσει την παραγωγή και να αναζητήσει εναλλακτικούς τρόπους διάθεσης.
   Προσκαλεί από τη Γαλλία έναν χημικό και γεωλόγο, ο οποίος φέρνει μαζί του ένα εργαλείο κατάλληλο για την απόσταξη του κρασιού, ενώ το 1880 εισάγει –στην Κάντζα, όπου είχε στήσει μια πρότυπη και μοναδική στην Ελλάδα μονάδα παραγωγής αποσταγμάτων- ένα υπερσύγχρονο μηχάνημα απόσταξης οίνων, η έλευση του οποίου αντιμετωπίζεται με έκπληξη και αμηχανία από τους λιγοστούς κατοίκους του μικρού χωριού των Μεσογείων.
   Αποστάζοντας τα κρασιά των προηγούμενων ετών, παρασκευάζει –παρά τις πιέσεις των συγγενών του, που τον θεωρούσαν τρελό- κονιάκ, το οποίο, ελλείψει ζήτησης, αποθηκεύει σε αχυρώνα της περιοχής. Όπως το περιέγραψε και ο ίδιος σε μια επιστολή του: «Ηναγκάσθην να εναποθηκεύσω ολόκληρον την παραγωγήν μου, ήτις ανήρχετο εις μεγίστην ποσότητα, και να τραπώ εις σκέψεις χρησιμοποιήσεως του οίνου τούτου. Δια την πράξη μου ταύτην με εκάκισαν άπαντες οι συγγενείς μου και οι οικειότεροί μου και με εξέλαβον ως να είχον πάθει διανοητικώς…».
   Έπρεπε να περάσουν οκτώ χρόνια, όταν ο Καμπάς έδωσε δείγματα του κονιάκ σε φίλους του χημικούς και γιατρούς, οι οποίοι κατενθουσιάστηκαν και τον προέτρεψαν να στείλει δείγματα στον ελληνικό Στρατό. Από εκεί θα έρθει και η πρώτη παραγγελία, ύψους 2.000 φιαλών, η οποία ωθεί τον δαιμόνιο επιχειρηματία να ανοίξει πρατήριο διάθεσης κονιάκ στο σπίτι του, στην οδό Φιλελλήνων.
   Το 1889, χρονιά κατά την οποία το κτήμα στην Κάντζα θα κατατμιστεί ανάμεσα στα δύο αδέρφια, ο Ανδρέας Καμπάς επιλέγεται ως επίσημος προμηθευτής της Αυτού Μεγαλειότητας του Βασιλέως, ίσως η καλύτερη διαφήμιση τα χρόνια εκείνα, ενώ συμμετέχει σε διεθνείς εκθέσεις, με τα προϊόντα του να αποσπούν χρυσά βραβεία.
   Παρά την όποια επιτυχία του, ο Καμπάς, όντας ανήσυχη φύση, δεν επαναπαύεται στις δάφνες του. Επενδύει τόσο σε κτιριακό όσο και σε μηχανολογικό εξοπλισμό, ενώ, με προσωπικά ταξίδια σε Ρωσία, Αίγυπτο, Συρία, Βουλγαρία, Ρουμανία και Μικρά Ασία, διαδίδει τα προϊόντα του στους Έλληνες των περιοχών αυτών. Απόρροια των επιχειρηματικών αυτών κινήσεων ήταν η ανάδειξη, πριν τη δύση του αιώνα, της εταιρείας του ως η μεγαλύτερη του κλάδου στην Ελλάδα, με το «κονιάκ Καμπά» να κατέχει την πρωτιά σε Ελλάδα, Αίγυπτο και Ανατολή.
   Παράλληλα με το κονιάκ παρασκευάζει και κρασί, το οποίο θα κατακλύσει την αγορά. Μάλιστα, είναι τόσο μεγάλη η ζήτηση, που αναγκάζεται να αγοράζει συχνά μεγάλες ποσότητες σταφυλιών από παραγωγούς των γύρω περιοχών, τονώνοντας έτσι την τοπική οικονομία. Ενδεικτική της ευημερίας της εταιρείας Καμπά ήταν η μετατροπή της, το 1918 σε Ανώνυμη Εταιρεία και η είσοδός της, δύο χρόνια μετά, στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών.
   Το 1924, όμως, η εταιρεία αλλάζει σελίδα. Ο Ανδρέας Καμπάς αποβιώνει σε ηλικία 73 ετών αφήνοντας παρακαταθήκη στους δύο γιους του, Άγγελο και Παναγιώτη, μια κραταιά επιχείρηση που αριθμούσε τέσσερα εργοστάσια με ετήσια παραγωγή 2 εκατ. λίτρων και 5.500 στρέμματα στην Κάντζα και στη Γιαλού.
   Μολονότι η δεύτερη γενιά προβαίνει σε σημαντικές επενδύσεις, με πιο αξιοσημείωτη την αγορά εκτάσεων στην Αρκαδία και την ανέγερση εκεί εργοστασίου παραγωγής οίνου, δεν δείχνει να διαθέτει την οξυδέρκεια και το επιχειρηματικό δαιμόνιο του ιδρυτή. Η εταιρεία παρουσιάζει διαρκώς μειωμένη κερδοφορία, ενώ τα χρέη προς τις τράπεζες αυξάνονται κατακόρυφα. Μετά από διαδοχικές ζημιογόνες χρήσεις, τα δύο αδέρφια υποθηκεύουν το εργοστάσιο και τα κτήματα και μετά επιχειρούν να ξεπληρώσουν σιγά σιγά τα χρέη. Εις μάτην όμως, καθώς, υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, το 1936 η εταιρεία περνάει στην Εθνική Τράπεζα. Για μισό και πλέον αιώνα η Καμπάς Α.Ε. φυτοζωεί, αναπολώντας τα περασμένα μεγαλεία. Παρόλα αυτά, εξακολουθεί να διαθέτει παρουσία στην τηλεόραση, με πιο εμβληματική τη διαφήμιση με τον πιτσιρικά που πηγαίνει στο μπακάλικο μονολογώντας τη λίστα αγοράς «τυρί, ρύζι, καφέ, γάλα, Καμπά».
   Το 1991 η Εθνική Τράπεζα, σε μια προσπάθεια να «ξεφορτωθεί» την ιστορική οινοποιία βγάζει σε δημοπρασία όλα τα ακίνητα της εταιρείας. Τα κληροδοτήματα του «Πατριάρχη της Μεσογαίας» καταλήγουν στην εταιρεία Μπουτάρης, που συνεχίζει την καλλιέργεια των αμπελιών και την παραγωγή κρασιού και μπράντι.

   Σήμερα, σε μια εποχή όπου οι περισσότεροι αμπελουργοί της Ανατολικής Αττικής σπεύδουν να απαλλοτριώσουν τα αμπέλια τους και να τα μετατρέψουν σε μεζονέτες, υπάρχει μια γυναίκα, η Ρωξάνη Μάτσα, δισέγγονη του Ανδρέα Καμπά, η οποία, σε πείσμα των καιρών, πήρε –πριν τέσσερις δεκαετίες περίπου- τη μεγάλη απόφαση να ζήσει στο κτήμα των προγόνων της και να του ξαναδώσει ζωή. Ίσως είναι μια ελάχιστη ένδειξη τιμής στον άνθρωπο που, πριν ενάμιση αιώνα, έβαλε τις βάσεις τη σύγχρονης οινοποιίας στην Ελλάδα. 



Τρίτη, 6 Οκτωβρίου 2015

Workable, μία παγκόσμια εταιρεία

    To 2014 ένα εκτενές αφιέρωμα γερμανικών μέσων ενημέρωσης αποθεώνει τους νέους επιχειρηματίες στην Ελλάδα οι οποίοι καινοτομούν εν μέσω κρίσης. «Νέοι επιχειρηματίες με φαντασία ίδρυσαν τα προηγούμενα έξι χρόνια περίπου 200.000 επιχειρήσεις στην Ελλάδα, αποδεικνύοντας ότι η χώρα έχει οικονομικό μέλλον παρά την κρίση» σημειώνει αφιέρωμα της Frankfurter Rundschau σχετικά με τη νεανική επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα. Στη δε Deutsche Welle, ο αρθρογράφος σημειώνει, «περίπου 575.000 ελληνικές επιχειρήσεις δεν επέζησαν της ύφεσης, ωστόσο ορισμένοι νέοι δεν δίστασαν να ιδρύσουν δικές τους επιχειρήσεις». Μεταξύ άλλων αναφέρεται το παράδειγμα του Νίκου Μωραϊτάκη και του Σπύρου Μαγιάτη, οι οποίοι άφησαν τις καλοπληρωμένες, σίγουρες δουλειές τους, για να ιδρύσουν την εταιρεία Workable το 2012, «στο απόγειο της κρίσης», όπως σχολιάζει ο αρθρογράφος.
    Τον Απρίλιο του 2012, καθώς πλησίαζε η εκλογική αναμέτρηση που θα έφερνε τη χώρα μία ανάσα από την έξοδο από την ευρωζώνη και ενώ η ανεργία είχε χτυπήσει κόκκινο «σκαρφαλώνοντας» στο 27%, ο Νίκος Μωραϊτάκης και ο Σπύρος Μαγιάτης αποφάσισαν ότι είχε καταφθάσει το πλήρωμα του χρόνου για να ιδρύσουν την Workable HR, μία νέα διαδικτυακή επιχείρηση στην Ελλάδα. Η απόφασή τους εξαιρετικά ριψοκίνδυνη, δεδομένου ότι έως τότε ήταν υψηλόβαθμα στελέχη της Upstream, της ελληνικής εταιρείας mobile marketing που συγκαταλέγεται μεταξύ των κορυφαίων του κλάδου παγκοσμίως.
   Αξίζει να σημειωθεί ότι όταν οι ιδρυτές της Upstream άκουσαν τα σχέδια των δύο στελεχών τους να αποχωρήσουν για να αναπτύξουν το δικό τους λογισμικό και να δημιουργήσουν τη δική τους εταιρεία, αποφάσισαν να στηρίξουν τη νέα προσπάθεια  χρηματοδοτώντας τους με 100.000 ευρώ και παρέχοντάς τους «στέγη» στα κεντρικά γραφεία της εταιρείας στον Γέρακα. Ήταν μία κίνηση, που πέρα από τα χρήματα, λειτούργησε και ως σφραγίδα ποιότητας στα μάτια των μελλοντικών επενδυτών, η οποία φαίνεται ότι προσέδωσε αξιοπιστία στο νέο εγχείρημα.
     Το προϊόν της Workable είναι ένα εύχρηστο λογισμικό που απλοποιεί τη διαδικασία προσλήψεων για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που δεν έχουν την πολυτέλεια να διαθέτουν τμήμα ανθρώπινου δυναμικού. Οι εμπνευστές του, έχοντας  παρατηρήσει πως κανένα από τα εργαλεία, που υποτίθεται πως βοηθούν μια εταιρεία να επιλέξει χωρίς κόπο τα καλύτερα ανάμεσα στα εκατοντάδες-χιλιάδες βιογραφικά που δέχονται για μία θέση, δεν λειτουργεί αποδοτικά, δημιούργησαν ένα λογισμικό το οποίο βοηθάει στη συλλογή, στην οργάνωση και στην επιλογή των καλύτερων βιογραφικών που κατατίθενται στην εκάστοτε εταιρεία. Με αυτό τον τρόπο ο υπεύθυνος ανθρώπινου δυναμικού εξοικονομεί χρόνο και δεν χάνει τους εργαζόμενους που θα μπορούσαν να προσφέρουν υπεραξία για την εταιρεία.
   Στα συγκριτικά πλεονεκτήματα του συγκεκριμένου προγράμματος είναι αφενός ο απλός τρόπος σχεδίασής του και το γεγονός ότι επιτρέπει τη δημοσίευση μιας αγγελίας αυτόματα στις μεγαλύτερες online υπηρεσίες δημοσίευσης αγγελιών. Για να συνδεθεί κάποιος αρκεί να χρησιμοποιήσει το λογαριασμό που έχει στο LinkedIn. Το εν λόγω λογισμικό θα διαβάσει από εκεί τα προσωπικά στοιχεία του ενδιαφερόμενου (ονοματεπώνυμο, τίτλος, όνομα εταιρείας κλπ), καθώς και αυτά της εταιρείας. Σε ότι αφορά τη δημιουργία ενός «job opening» απαιτείται η συμπλήρωση ελάχιστων πληροφοριών, ενώ η χρέωση γίνεται σε μηνιαία βάση ανάλογα με τον αριθμό των ανοικτών θέσεων εργασίας που έχει κάθε εταιρεία.
   Τον Φεβρουάριο του 2013, μετά από μόλις ένα χρόνο λειτουργίας, η Workable ολοκλήρωσε τον αρχικό γύρο χρηματοδότησης συνολικού ύψους 950.000 δολαρίων, όπου συμμετείχαν το OpenFund II, ένα από τα Jeremie funds, αλλά και ιδιώτες επενδυτές. Το 2014 οι ιδρυτές της Workable ανακοίνωσαν ότι άντλησαν κεφάλαια ύψους 1,5 εκατ. δολαρίων από τον δεύτερο γύρο χρηματοδότησης, όπου βασικός χρηματοδότης ήταν η Greylock IL, επενδυτικό fund με έδρα το Ισραήλ, από τα σημαντικότερα venture capital funds που δραστηριοποιείται στο χώρο των start-ups, όντας μια από τις μεγαλύτερες χρηματοδοτήσεις που έχουν δοθεί ποτέ σε ελληνική start-up εταιρεία.

    Σήμερα, η Workable έχει πάνω από 300 πελάτες, αναπτύσσεται με ρυθμό 30% κάθε μήνα, με το 60% των εταιρειών να είναι αμερικάνικες, ενώ επιλέχθηκε από τη Facebook για να συμμετάσχει στο πρόγραμμα FbStart με σκοπό τη βοήθεια προς νέες start-ups και έχει μπει στον παγκόσμιο χάρτη των HR Cloud εταιρειών. Απασχολεί 18 άτομα, εκ των οποίων 16 εργάζονται στην Αθήνα και έχει ανοίξει γραφεία στο Λονδίνο και στο Πόρτλαντ, περιοχή στην οποία βρίσκονται ήδη αρκετοί από τους πελάτες της.


Κυριακή, 4 Οκτωβρίου 2015

Η εντυπωσιακή ιστορία της Creta Farms

Αρχές δεκαετίας 1970. Στο παγκόσμιο στερέωμα συντελούνται κοσμογονικές αλλαγές σε οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο, όταν στην Ελλάδα των συνταγματαρχών η οπισθοδρόμηση καλά κρατεί. Η χώρα μας σιγά σιγά οδηγείται σε απομόνωση από τη διεθνή κοινότητα έχοντας απολέσει την ευρωπαϊκή της προοπτική. Το 1970 το ΑΕΠ της χώρας μας, σύμφωνα με ευρωπαϊκές στατιστικές αντιστοιχεί σε κάτι περισσότερο από το 60% του μέσου όρου των χωρών, που αργότερα αποτέλεσαν την ΕΕ-15.
   Την ίδια χρονιά, λόγω της οικονομικής πολιτικής των συνταγματαρχών, παρατηρείται υπερθέρμανση της οικονομίας, η οποία χαρακτηρίζεται από την σταδιακή πτώση του οικοδομικού οργασμού αλλά και το τέλος της μετανάστευσης, που υπήρξε ιδιαίτερα έντονη κατά τη δεκαετία του ’60, η οποία τότε αποτελούσε μία λύση τόσο γι’ αυτούς που έφευγαν όσο –ελέω εμβασμάτων- και γι’ αυτούς που έμεναν πίσω.
   Είμαστε λοιπόν στο 1970, όταν στην Κρήτη, το νησί του ελαιόδεντρου, με τον καρπό που κρύβει τον μεγάλο ελληνικό θησαυρό, το «υγρό χρυσάφι» κατά τον Όμηρο, το ελαιόλαδο, ο Στυλιανός Δομαζάκης, που μεγαλώνει τα δικά του ζώα, ιδρύει –σε μια έκταση 100 στρεμμάτων στο Ρέθυμνο- την πρώτη οργανωμένη μονάδα παραγωγής χοιρινού κρέατος στην Κρήτη, θέτοντας έτσι τα θεμέλια για τη δημιουργία της Creta Farms.
   Έχοντας κληρονομήσει, τη δεκαετία του ’60, από τον πατέρα του μια μικρή εταιρεία που δραστηριοποιείτο στο τότε επικερδές εμπόριο «εδώδιμων και αποικιακών ειδών», ο Στυλιανός Δομαζάκης αποφασίζει να απλώσει τα φτερά του και να ιδρύσει τη μικρή οικοτεχνία. Ωστόσο, τουλάχιστον στην αρχή, η τύχη δεν είναι με το μέρος του καθώς η πανευρωπαϊκή κρίση στη χοιροτροφία σημαδεύει την εταιρεία, που βλέπει τις πωλήσεις της να κατακρημνίζονται.
   Τα συσσωρευμένα χρέη ωθούν σε απόγνωση τον πατριάρχη της οικογένειας, ο οποίος, συν τοις άλλοις, επιφορτίζεται με την ευθύνη να μεταπείσει τους δύο γιους του, Μανόλη και Κώστα, οι οποίοι επιθυμούν να εισέλθουν δυναμικά στο παιχνίδι. Επιδιώκει, μάλιστα, ανεπιτυχώς, τον διορισμό του ενός υιού στη ΔΕΗ, ώστε, όπως έλεγε, «να σωθεί τουλάχιστον ο ένας από την επερχόμενη καταστροφή».
   Εις μάτην. Το 1990 τα δύο αδέρφια, έχοντας εκπονήσει σχέδιο σωτηρίας της εταιρείας (που πλέον έχει διεισδύσει και στο χώρο των αλλαντικών), δηλώνουν δυναμικά παρών. Η πίεση όμως είναι μεγάλη. Ήταν καθημερινό πια φαινόμενο οι επισκέψεις κλητήρων, με τον φόβο της κατάσχεσης να κρέμεται πάνω από το κεφάλι τους ως δαμόκλειος σπάθη. Με ληξιπρόθεσμες οφειλές που ξεπερνούσαν τα 500 εκατ. δραχμές, με το προσωπικό να έχει συρρικνωθεί σε μόλις οκτώ άτομα, με παλαιωμένο εξοπλισμό και με το πατρικό σπίτι υποθηκευμένο, ήταν πλέον φανερό ότι το μέλλον της οικογενειακής επιχείρησης ήταν προδιαγεγραμμένο. Μη αντέχοντας την πίεση, ο Στυλιανός Δομαζάκης, προδομένος από την καρδιά του, θα χάσει τη ζωή του, το 1992, σε αυτοκινητικό δυστύχημα.
   Τα δύο αδέρφια όμως δεν το βάζουν κάτω. Έχοντας ως όραμα την παρασκευή καινοτόμων προϊόντων από αγνά συστατικά καθώς και την ανάδειξη, εντός και εκτός συνόρων, της κρητικής διατροφής –γεγονός που αποτυπώνεται και από την επιλογή της επωνυμίας «Creta Farm»- καταφέρνουν σε έξι χρόνια να καλύψουν τα χρέη (έφθασαν σε σημείο να επισκέπτονται επί μία ολόκληρη εβδομάδα τα κεντρικά γραφεία της Αγροτικής Τράπεζας, για να ρυθμίσουν τα χρέη του πατέρα τους), να εκσυγχρονίσουν την εταιρεία, αλλά και να πείσουν τις τράπεζες για τη βιωσιμότητα του εγχειρήματός τους. Η Creta Farm (το ‘’s’’ στο τέλος προστέθηκε όταν η επιχείρηση επεκτάθηκε στο εξωτερικό) είχε μόλις γεννηθεί.
   Η επιμονή των δύο Κρητικών δεν θα αργήσει να ανταμειφθεί. Στα μέσα της δεκαετίας του ’90, η εταιρεία, έχοντας διπλασιάσει τις αρχικές της εγκαταστάσεις και ανοίγοντας διάφορα υποκαταστήματα ανά τη χώρα, καταφέρνει να καταστεί ο πρώτος παραγωγός χοιρινού κρέατος στην Ελλάδα. H οικογένεια Δομαζάκη θα δει, επιτέλους, και την άλλη όψη του νομίσματος, με τις επιτυχίες πλέον να διαδέχονται η μία την άλλη, με αποκορύφωμα τη διάθεση, το 1999, στην αγορά μιας σειράς αλλαντικών με χαμηλά λιπαρά (σε μια εποχή όπου όλα τα αλλαντικά διέθεταν υψηλά επίπεδα ζωικού λίπους), καθώς και την είσοδο, το 2000, της εταιρείας στο Χρηματιστήριο.
   Την ίδια στιγμή, με γνώμονα την προσφορά ποιοτικών προϊόντων, στις παραγωγικές μονάδες της εταιρείας υιοθετούνται πρωτοποριακές πρακτικές, που εφαρμόζονται στο εξωτερικό, όπως είναι χαρακτηριστικά η χρήση της απαλής μουσικής, που δημιουργεί στα σφάγια λιγότερο άγχος και αποτρέπει τις αρρώστιες.
   Παρά την επιτυχία τους, τα δύο αδέρφια δεν επαναπαύτηκαν. Όντας ανήσυχα πνεύματα, θα επινοούσαν μια μοναδική στον κόσμο συνταγή, που έκανε την Creta Farms όχι μόνον έναν από τους μεγαλύτερους ομίλους τροφίμων στην Ελλάδα, αλλά και μια ταχύτατα αναπτυσσόμενη εταιρεία σε διεθνές επίπεδο.
   «Ήταν Σάββατο μεσημέρι, όταν την ώρα που καθόμασταν στο τραπέζι, μεταξύ σοβαρού και αστείου, ρίξαμε την ιδέα, βλέποντας το ελαιόλαδο, να δοκιμάσουμε να δημιουργήσουμε αλλαντικά με λάδι από την Κρήτη. Από την ιδέα μας ξαφνιαστήκαμε ακόμη και οι ίδιοι, ωστόσο το αποκρύψαμε διότι θα μας έπαιρναν για τρελούς», εκμυστηρεύτηκε αρκετά χρόνια μετά ο Κώστας Δομαζάκης, περιγράφοντας τη γέννηση ενός προϊόντος που θα αντικαθιστούσε το ζωικό λίπος με το παρθένο ελαιόλαδο.
   Για τη μοναδική στον κόσμο σειρά ‘’Εν Ελλάδι’’ τα δύο αδέρφια, έχοντας πλήρη επίγνωση της σοβαρότητας του εγχειρήματος,  επένδυσαν, το 2001, 20 εκατ. ευρώ. Χωρίς αυτά τα χρήματα, χωρίς αυτή τη συνταγή, η εταιρεία δεν θα ήταν ποτέ η ίδια. Ενδεικτική της επιτυχίας της νέας σειράς ήταν η διεκδίκησή της από τον ανταγωνισμό, εγχώριο και μη, οδηγώντας ακόμη και στα δικαστήρια τους ιδιοκτήτες της, καθώς και η κατοχύρωση της πατέντας σε 80 χώρες, στις οποίες είτε δραστηριοποιείται είτε προσδοκά να δραστηριοποιηθεί η εταιρεία κάποια στιγμή στο μέλλον.

   Με όχημα την πατέντα αυτή, η Creta Farms θα γνωρίσει εντυπωσιακούς ρυθμούς ανάπτυξης, θα πραγματοποιήσει μια σειρά από εξαγορές, ισχυροποιώντας τη θέση της στην εγχώρια αγορά, και θα κάνει το άνοιγμα προς τα διεθνή δίκτυα, συνάπτοντας σημαντικές συμφωνίες με κορυφαίες εταιρείες τροφίμων σε Κύπρο, ΗΠΑ, Ισπανία, Ιταλία, Σουηδία και Δανία – σήμερα η εταιρεία δραστηριοποιείται σε 14 χώρες. Το ταξίδι που κάποτε ξεκίνησε από μία φάρμα κάπου στην Κρήτη, σήμερα συνεχίζεται… στις φάρμες του εξωτερικού.


Παρασκευή, 2 Οκτωβρίου 2015

Πώς οι μικρές επιχειρήσεις μπορούν να αξιοποιήσουν μία έρευνα ικανοποίησης πελατών

Είναι κοινό μυστικό πως όλοι οι μικροί και μικρομεσαίοι επιχειρηματίες, θα ήθελαν να αυξήσουν το πελατολόγιο και τον τζίρο τους, αλλά ελάχιστοι δείχνουν να γνωρίζουν και να αξιοποιούν τις δυνατότητες του σύγχρονου marketing, προκειμένου να το επιτύχουν.
Δεν αναφέρομαι σε εταιρείες κολοσσούς ή μεγάλες αλυσίδες καταστημάτων, γιατί αυτές ξέρουν να αξιοποιούν τα οφέλη σύγχρονων εργαλείων, όπως οι έρευνες ικανοποίησης πελατών. Αναφέρομαι κυρίως στις μικρές και μικρομεσαίες ελληνικές επιχειρήσεις, τις μεταποιητικές, τις παραγωγικές, τις εμπορικές, τα τοπικά καταστήματα, τα καφέ, τους φούρνους, τα κομμωτήρια, τα ινστιτούτα αισθητικής, τα φροντιστήρια, τα κρεοπωλεία, τα βιβλιοπωλεία, τα ιατρεία κ.ά, που αποτελούν την πλειοψηφία των επιχειρήσεων αυτής της χώρας.
Για να σου αποδείξω τη χλιαρή στάση των Ελληνικών μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων απέναντι στις έρευνες ικανοποίησης πελατών, δεν έχεις παρά να αναρωτηθείς από τη θέση του πελάτη, πόσες φορές οι επιχειρήσεις από τις οποίες αγόρασες κάτι, μπήκαν στον κόπο να ρωτήσουν την γνώμη σου για την ποιότητα των προϊόντων/υπηρεσιών που σου προσφέρουν. Φαντάζομαι κάτι χρήσιμο θα είχες να καταθέσεις.
Συχνά οι επαγγελματίες αυτοί θεωρούν τους πελάτες τους ως δεδομένους και ξεχνούν πως κάπου στη γωνία, περιμένει ένας ανταγωνιστής για να τους κερδίσει με καλύτερα προϊόντα, υπηρεσίες ή παροχές. Ισως θεωρούν ότι είναι αλάθητοι, ότι γνωρίζουν τι θέλουν οι πελάτες τους ή ότι, αν οι τελευταίοι είναι δυσαρεστημένοι, θα παραπονεθούν. Σε κάθε περίπτωση είναι βαθιά νυχτωμένοι. Κάτω από τις παρούσες οικονομικές συνθήκες, ο κίνδυνος φαντάζει ακόμη μεγαλύτερος, καθώς η ρευστότητα στερεύει, ο ανταγωνισμός αγριεύει και η πίτα του τζίρου «προς μοιρασιά» συρρικνώνεται.
Εδώ υπεισέρχεται η έννοια της έρευνας και συγκεκριμένα της έρευνας ικανοποίησης πελατών, η οποία, αν εκπονηθεί σωστά, μπορεί να μας δώσει ιδιαίτερα χρήσιμες πληροφορίες. Είναι η διαδικασία μέτρησης, του κατά πόσον οι πελάτες μιας επιχείρησης είναι ικανοποιημένοι με τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που τους προσφέρονται. Στηρίζεται στη διαμόρφωση ενός δομημένου (κατά προτίμηση σύντομου) ερωτηματολογίου, το οποίο καλείται να συμπληρώσει ο πελάτης.
Οι έρευνες ικανοποίησης πελατών διεξάγονται πρόσωπο με πρόσωπο με τον πελάτη, μέσω τηλεφώνου, μέσω e-mail, μέσω του διαδικτύου (που προσφέρει χρήσιμα εργαλεία για τη διεξαγωγή ερευνών/διαμόρφωση δομημένων ερωτηματολογίων, όπως τα Google Docs, Survey Monkey και Typeform), ή σε έντυπη μορφή.
Πρόσφατα, μετά κόπων και βασάνων, κατάφερα να πείσω φίλο επιχειρηματία, ιδιοκτήτη γνωστού φροντιστηρίου μέσης εκπαίδευσης να διεξάγει μια τέτοια έρευνα ικανοποίησης μεταξύ των πελατών του. Έως τότε, παραπονιόταν διαρκώς για την πτώση των εγγραφών και την απέδιδε στον ανταγωνισμό που «χτυπούσε τις τιμές» και στις περικοπές του οικογενειακού προϋπολογισμού λόγω της κρίσης.
Ετοιμάζοντας ένα απλό ερωτηματολόγιο και στέλνοντας το μέσω email σε νυν και πρώην μαθητές (και γονείς), δεν αργήσαμε να ανακαλύψουμε, μετά την ταξινόμηση των απαντήσεων, πως η πτώση των εγγραφών στο φροντιστήριο δεν οφειλόταν τόσο στις χαμηλές τιμές του ανταγωνισμού, όσο στο κακό εσωτερικό κλίμα και την ψυχική κόπωση κάποιων διδασκόντων καθηγητών. Μια κατάσταση που προκαλούσε εκνευρισμό και δυσαρέσκεια στους ήδη επιβαρυμένους από το άγχος μαθητές, υποψήφιους των πανελλαδικών εξετάσεων. Όπως μου εκμυστηρεύτηκε αργότερα ο φίλος επιχειρηματίας, γνώριζε εδώ και καιρό αυτή τη «μικρή λεπτομέρεια» αλλά ποτέ δεν «του πέρασε από το μυαλό» πως θα μπορούσε να είναι η βασική πηγή δημιουργίας δυσαρέσκειας και απώλειας μαθητών/πελατών.
Παρακάτω ακολουθεί ένα δείγμα κλασικών ερωτήσεων που συνοδεύουν μια έρευνα ικανοποίησης πελατών. Είναι αυτονόητο πως οι ερωτήσεις αυτές δεν μπορούν να είναι πάντα ίδιες και προσαρμόζονται ανάλογα στις ανάγκες της κάθε επιχείρησης. Σημείωση: Είναι σημαντικό να θυμάσαι, πως η ανωνυμία στην συμπλήρωση του ερωτηματολογίου, διευκολύνει τους πελάτες να απαντήσουν με ακόμη μεγαλύτερη ελευθερία:
1) «Γενικά, πόσο ικανοποιημένοι είστε από τη συνεργασία με την εταιρεία μας σε σχέση με εταιρείες που προσφέρουν αντίστοιχες υπηρεσίες/προϊόντα;»
Η ερώτηση αυτή, δίνει την ευκαιρία να αξιολογήσεις τη γενική εικόνα που έχουν οι πελάτες για την εταιρεία σου, σε σχέση με τον ανταγωνισμό. Αν είναι αρνητική, καλά θα κάνεις να ανησυχείς. Ξεκίνα άμεσα μια σχολαστική καταγραφή και ανάλυση του ανταγωνισμού σου.
2) «Γενικά πόσο ικανοποιημένοι είστε από την εξυπηρέτηση που σας παρέχει το προσωπικό μας;»
Δυστυχώς, οι πελάτες σου είναι οι πρώτοι που μαθαίνουν, αν οι εργαζόμενοι κάνουν καλά τη δουλειά τους. Μερικοί θα σε ενημερώσουν. Άλλοι δεν θα αναφέρουν τίποτα και απλώς θα την «κάνουν» με ελαφρά πηδηματάκια. Χρησιμοποιώντας ερωτήσεις σαν αυτές, έχεις πρόσβαση σε μία εποικοδομητική ανατροφοδότηση, που θα σε βοηθήσει να προχωρήσεις σε βελτιωτικές κινήσεις ως προς την επιμόρφωση και την εκπαίδευση του προσωπικού σου.
3) «Πώς αξιολογείτε τις υπηρεσίες μας/προϊόντα μας;»
Αυτή η ερώτηση, θα σου δώσει μια γεύση του ποια είναι τα δυνατά χαρτιά της επιχείρησης σου και σε ποια σημεία απαιτούνται διορθωτικές παρεμβάσεις. Μην παραλείψεις να αναφέρεις ένα ένα τα βασικότερα προϊόντα ή τις υπηρεσίες σου, γιατί το πιθανότερο είναι πως ο πελάτης δεν θα θυμηθεί όλη την γκάμα των προϊόντων/υπηρεσιών του. Προσοχή: όχι μακροσκελείς λίστες υπηρεσιών ή προϊόντων. Κουράζουν και το πιθανότερο είναι πως ο πελάτης θα εγκαταλείψει την προσπάθεια συμπλήρωσης του ερωτηματολογίου. Σε αυτήν την περίπτωση, εστίασε στις βασικότερες υπηρεσίες/προϊόντα.
4) «Θα θέλαμε πολύ να ακούσουμε τη γνώμη σας για τυχόν υπηρεσίες μας (ή προϊόντα) που πιστεύετε ότι απαιτούν βελτιώσεις;»
Άφησε το πεδίο της απάντησης ελεύθερο για τον πελάτη να εκφραστεί. Η ερώτηση αυτή τον παρακινεί να καταθέσει την προσωπική του άποψη. Θα το εκτιμήσει. Δεν είναι σίγουρο πως θα πάρεις απαντήσεις από όλους, αλλά αυτές που θα πάρεις, θα σου φανούν πολύτιμες. Η ανατροφοδότηση αυτή, θα σου δώσει τη δυνατότητα να εντοπίσεις συγκεκριμένα προβλήματα και να προχωρήσεις σε βελτιώσεις, προκειμένου να προσαρμόσεις τις πρακτικές της επιχείρησής, σύμφωνα με τις ανάγκες των πελατών σου.
5) «Θα συστήνατε την εταιρεία μας σε φίλους σας;»
Αυτή η κρίσιμη ερώτηση ουσιαστικά αξιολογεί τη συνολική εμπειρία του πελάτη. Αν η απάντηση είναι θετική, το πιθανότερο είναι πως πραγματικά ο πελάτης θα συστήσει με την πρώτη ευκαιρία την εταιρεία σου και σε άλλους φίλους του. Θυμήσου, το word of mouth (αυτό που λέμε «το από στόμα σε στόμα») είναι με μεγάλη διαφορά, η πιο φθηνή και αποτελεσματική διαφήμιση για κάθε επιχείρηση, σε σχέση με άλλες μορφές προβολής και επικοινωνίας.


Πηγή: προσαρμογή σε άρθρο του www.epixeiro.gr